Ovo je 10 najboljih distopijskih filmova svih vremena, prema izboru Vogue redakcije

Koji su veliki distopijski filmovi koje treba znati? Pitanje je to na koje nije lako odgovoriti, jer je žanr jako bogat, ali i vrlo raznolik. Futurističke, društvene, političke, ekološke… distopija ima onoliko koliko ima autora koji ih zamišljaju. Ako književnost raspolaže velikim referencama poput romana 1984. Georgea Orwella, u kojem diktatura Velikog Brata i dalje jednako snažno uznemiruje, tokom godina pojavili su se brojni naslednici.

Na filmu se žanr posebno razvio kroz američke franšize koje u potpunosti prihvataju fantastičnu dimenziju: Hunger Games, Divergent i Labirint redom su učinili distopiju jako popularnom. Nekada namenjeni publici koja je u pubertetu, danas se ti filmovi smatraju ključnim delima pop-kulture. Takođe, nekolicina nezavisnih, više ili manje angažovanih reditelja, takođe je posegnula za tim registrom kako bi s kreativnošću i slobodom eksperimentisala sa svojim umetničkim izrazom, pritom šaljući snažnu poruku o društvu svog vremena.

U nastavku sledi izbor (nikako iscrpan) najboljih distopijskih filmova svih vremena.

Blade Runner – Ridley Scott (1982)

Od Rachel (Sean Young), preko Pris (Daryl Hannah), do Zhore (Joanna Cassidy), futurističke junakinje Blade Runnera trajno su obeležile imaginarijum distopijskog filma. Ridley Scott osmislio ih je kao snažne i jako moderne figure koje zauzimaju središnje mesto u ovom postapokaliptičnom svetu. Uz njih stoji Harrison Ford u ulozi bivšeg policajca koji je ponovo pozvan u službu kako bi lovio odbegle androide u mračnom i dekadentnom Los Angelesu.

© Warner Bros / Courtesy Everett Collection

Strange Days – Kathryn Bigelow (1995)

Film Strange Days, u režiji Kathryn Bigelow i prema scenariju koji supotpisuje James Cameron, vodi gledaoca u blisku budućnost, uoči 2000. godine, u svet u kojem postoji ilegalno tržište senzornih snimaka omogućenih tehnologijom SQUID. Izvorno razvijena za policiju, ta tehnologija omogućuje snimanje moždane aktivnosti korteksa kako bi se kasnije reprodukovala u potpunosti. Reč je o jednako fascinantnom koliko i opasnom uređaju kojim se lik kojeg tumači Ralph Fiennes služi s neverovatnom veštinom.

© 20th Century Fox / Courtesy Everett Collection

Matrix – Lilly i Lana Wachowski (1999)

Sa filmom Matrix Lilly i Lana Wachowski stvaraju digitalni svemir čiji uticaj daleko nadilazi granice same fikcije. Keanu Reeves tumači mladog programera koji biva uvučen u ogromni, sveprožimajući cyber svet, sa njegovim čudima i opasnostima. Kao centralna figura priče, njegov lik bi mogao da bude proročanski Izabrani, predodređen da oslobodi čovečanstvo iz Matrice. U ulozi Nea, glumac prolazi intenzivnu fizičku pripremu, šest meseci treninga borilačkih veština, kako bi stvorio jednu od najupečatljivijih sekvenci u istoriji filma: legendarni Bullet Time.

© Warner Bros / Courtesy Everett Collection

Matrubhoomi: svet bez žena – Manish Jhâ (2005)

U ovoj distopijskoj fresci nadahnutoj stvarnošću sopstvene zemlje, indijski reditelj Manish Jha zamišlja svet u kojem je ženska populacija gotovo u potpunosti nestala. U tom jezivom kontekstu Ramcharan očajnički pokušava da oženi svojih pet sinova. Nedaleko od njega, jedan seljak skriva ono najdragocjenije što ima: svoju šesnaestogodišnju ćerku Kalki. Kada Ramcharan sazna za njeno postojanje, kupuje je za ogromnu svotu novca kako bi je oženio sa svojim najstarijim sinom. Nakon što je brak sklopljen, priča tone u ekstremno nasilje, razotkrivajući sav užas sistema temeljenog na dominaciji i potlačenosti.

© Diaphana Films

Hunger Games – Gary Ross (2012)

Godine 2012. pojavljuje se pravi fenomen pop-kulture, predvođen vrlo mladom Jennifer Lawrence, koja stiče svetsku slavu već sa prvim delom sage Hunger Games. Tokom četiri dugometražna filma glumi Katniss Everdeen, junakinju distopijske parabole nastale po romanima Suzanne Collins. Američka autorka opisuje diktatorski režim na čelu izmišljene države Panem, projekcije budućih Sjedinjenih Američkih Država, koji svake godine organizuje “igre gladi”, u kojima se nasumično odabrani adolescenti prisiljavaju da se bore do smrti, sve dok ne ostane samo jedan preživeli. Sistem kontrole putem terora, iz kojeg se rađa iskra revolucije.

© Murray Close / Lionsgate / Courtesy Everett Collection

Ex Machina – Alex Garland (2014)

Distopijska drama sa jako upečatljivim vizualnim efektima, Ex Machina prati Caleba, dvadesetčetverogodišnjeg programera. Nakon što osvoji nagradno putovanje koje mu omogućuje nedelju dana boravka u izolovanom, visokotehnološkom utočištu u planinama, u vlasništvu izvršnog direktora njegove kompanije, otkriva da je zapravo pozvan da učestvuje u nesvakidašnjem eksperimentu. Njegov zadatak je da stupi u interakciju sa prvom veštačkom inteligencijom ikada stvorenom, utkanoj u tajanstvenoj ženi-robotu sa telom od pleksiglasa.

© Courtesy Everett Collection

Mad Max: Fury Road – George Miller (2015)

Apokaliptična epopeja koju je osmislio George Miller okuplja galeriju likova jednako fascinantnih koliko i zagonetnih, od Maxa, samotnjačkog osvetnika kojeg su redom glumili Mel Gibson i Tom Hardy, do kraljice Aunty Entity koju tumači Tina Turner. Saga se jako istakla snažnim ženskim likovima, među kojima se izdvajaju ratnička carica koju glumi Charlize Theron i nomadska zatočenica koju u filmu Mad Max: Fury Road glumi Zoë Kravitz. Kao pretposljednji nastavak franšize, ovaj je film 2024. godine dobio naslednika u filmu Furiosa, koji nastavlja istraživanje sveta u ruševinama.

© Jasin Boland / Warner Bros / Courtesy Everett Collection

The Lobster – Yórgos Lánthimos (2015)

Filmom The Lobster grčki reditelj Yórgos Lánthimos smešta svoje likove u blisku budućnost kojom vlada neumoljiva društvena norma: obveza života u paru. U filmu, koji nose Colin Farrell, Rachel Weisz, Léa Seydoux i Olivia Colman, radnja se odvija u ustanovi nalik na popravni dom. Samci su tu podvrgnuti nizu pravila osmišljenih kako bi se podstaklo stvaranje ljubavne veze. Imaju 45 dana da pronađu svoju srodnu dušu, u suprotnom, bivaju pretvoreni u životinju po sopstvenom izboru. Reč je o apsurdnoj i jezivo preciznoj satiri savremenih pritisaka vezanih za bračni i partnerski život.

© Courtesy Everett Collection

Blade Runner 2049 – Denis Villeneuve (2017)

Pre nego što se posvetio adaptaciji Dine, Denis Villeneuve već se afirmirao na području distopijske naučne fantastike filmovima Dolazak (Premier Contact) i Blade Runner 2049. Smešten trideset godina nakon filma Ridleyja Scotta, ovaj nastavak donosi Ryana Goslinga u ulozi K-a, elitnog policijskog oficira zaduženog za eliminaciju androida koji se opiru ljudskoj vlasti. Kada otkrije tajnu s dalekosežnim posledicama, i sam postaje meta vladajućeg sistema. Njegova jedina nada: pronaći Ricka Deckarda, bivšeg Blade Runnera kojeg tumači Harrison Ford, a koji je nestao pre nekoliko decenija.

© Warner Bros / Courtesy Everett Collection

Kraljevstvo životinja (Le Règne animal) – Thomas Cailley (2023)

U filmu Kraljevstvo životinja Romain Duris glumi Françoisa, oca suočenog sa neshvatljivom transformacijom svoje supruge u hibridno biće, negde na granici između medveda i lava. Taj fenomen, koji se poput epidemije širi francuskim stanovništvom, prisiljava ga na beg sa sinom Émileom (Paul Kircher). No sudbina ih sustiže kada i dečak počne da mutira, nokti mu se pretvaraju u kandže, a zubi u očnjake. Nagrađen sa pet nagrada César 2024. godine, film Thomasa Cailleya nameće se kao originalno, zahtevno i jako upečatljivo ostvarenje.

© Magnolia Pictures / Courtesy Everett Collection

Vogue.fr